اولویت‌ها برای نجات حیات وحش 

رئیس سازمان حفاظت محیط‌زیست در پاسخ به پرسش خبرنگار جام‌جم مبنی بر بی‌نتیجه‌بودن این طرح‌ها و این‌که آیا سازمان حفاظت محیط زیست برای پایان‌دادن به این چرخه طرح‌های نیمه‌تمام برنامه‌ای دارد، گفت: برای یوزپلنگ آسیایی، خرس سیاه بلوچی و سایر گونه‌های در معرض خطر نیز برنامه‌های مشخص و جداگانه‌ای در نظر گرفته شده که اجرای آنها با جدیت دنبال می‌شود. 

به‌گزارش جام‌جم، امروز نشست خبری شینا انصاری، معاون رئیس‌جمهور و رئیس سازمان حفاظت محیط‌زیست برگزار شد و او درباره برنامه‌های این سازمان برای حفاظت از حیات وحش گفت: به‌عنوان نمونه، میش‌مرغ اکنون تنها در محدوده‌ای از شهرستان بوکان زیست می‌کند و جمعیت بسیار محدودی از این‌گونه باقی‌مانده است. یکی از دلایل اصلی کاهش جمعیت میش‌مرغ، تداخل فعالیت‌های کشاورزی با چرخه زیستی این پرنده بوده؛ به‌گونه‌ای که زمان تخم‌گذاری آن با فصل برداشت محصولات کشاورزی همزمان می‌شد و در نتیجه بخش قابل‌توجهی از تخم‌ها از بین می‌رفت. 

انصاری گفت: حفظ و احیای زیستگاه‌های این‌گونه نیز از محور‌های اصلی برنامه‌های سازمان است. همچنین از سال گذشته پروژه تکثیر در اسارت میش‌مرغ آغاز شده و خوشبختانه طی دو روز گذشته موفق شدیم شاهد تولد دو جوجه در شرایط اسارت باشیم. این اقدام زمینه‌ای را فراهم می‌کند تا پس از تکثیر، این‌گونه به زیستگاه‌های طبیعی خود بازگردانده شود. 

پروژه ۴۰ میلیاردی برای نجات میش‌مرغ

حمید ظهرابی، معاون محیط زیست طبیعی و تنوع زیستی سازمان حفاظت محیط‌زیست نیز در این نشست خبری در پاسخ به پرسش خبرنگار جام‌جم گفت: در این دوره تلاش کرده‌ایم برنامه‌های حفاظتی از مرحله تدوین فراتر رفته و به‌صورت عملیاتی اجرا شوند. در حوزه حفاظت از یوزپلنگ آسیایی اقدامات متعددی در حال انجام است و درباره میش‌مرغ نیز با مشارکت جوامع محلی از زیستگاه‌های طبیعی این‌گونه حفاظت می‌کنیم. 

او افزود: در حال حاضر تمامی لانه‌های میش‌مرغ شناسایی و علامت‌گذاری شده و تحت مراقبت قرار دارند. همچنین با نصب دوربین و استقرار نیرو‌های حفاظتی، پایش و حفاظت شبانه‌روزی در منطقه انجام می‌شود. 

ظهرابی گفت: در کنار حفاظت از زیستگاه‌های طبیعی، پروژه گسترده تکثیر در اسارت میش‌مرغ نیز در حال اجراست. سال گذشته ۴ جوجه در این طرح متولد شدند که اکنون به بلوغ رسیده‌اند. امسال نیز از ۵ تخم جمع‌آوری‌شده، تاکنون ۲ جوجه متولد شده‌اند، یک تخم فاقد نطفه تشخیص داده شده و درباره ۲ تخم دیگر همچنان منتظر نتیجه هستیم. 

او اضافه کرد: برای حفاظت از این‌گونه، یک مرکز تحقیقاتی نیز در منطقه ایجاد شده است. علاوه بر این، سالن پروازی به ارتفاع ۸ متر و مساحت حدود ۳۸۰۰ مترمربع در دست احداث قرار دارد که با قیمت‌های فعلی، هزینه ساخت آن حدود ۳۰ تا ۴۰ میلیارد تومان برآورد می‌شود. 

ظهرابی گفت: این‌که گفته شود برنامه‌ها صرفا نوشته می‌شوند، اما به اجرا نمی‌رسند، دست‌کم درباره این دولت و مجموعه سازمان حفاظت محیط‌زیست صدق نمی‌کند. در خصوص گوزن زرد ایرانی نیز تمامی سایت‌های تکثیر و پرورش مورد استانداردسازی قرار گرفته‌اند و هرجا نقص یا مشکلی وجود داشته، برطرف شده است. 

معاون محیط زیست طبیعی و تنوع زیستی افزود: هدف از ایجاد این مراکز، بازگرداندن گونه‌ها به زیستگاه‌های طبیعی بوده است. در مناطق دز و کرخه این برنامه اجرایی شده و گوزن‌ها به زیستگاه طبیعی خود بازگشته‌اند. 

او ادامه داد: همچنین در زاگرس، میان استان‌های فارس و یزد، پروژه‌ای برای بازمعرفی این‌گونه آغاز شده و اکنون مراحل آگاه‌سازی، جلب مشارکت مردم و آماده‌سازی جوامع محلی در حال انجام است. جمعیت مورد نیاز برای رهاسازی مشخص شده و پس از تکمیل زیرساخت‌های اجتماعی، برای نخستین‌بار شاهد بازگشت گوزن به بخشی از زیستگاه‌های زاگرس خواهیم بود.

ظهرابی اظهار کرد: در کنار برنامه احیای گورخر ایرانی در پارک ملی کویر، برای حفاظت و احیای سیاه‌خروس نیز برنامه‌های مشخصی در دست اجراست. 

او گفت: برای هر یک از گونه‌های در معرض خطر، کمیته ملی تخصصی با حضور استادان دانشگاه، کارشناسان، متخصصان، نمایندگان جوامع محلی و همکاران سازمان تشکیل شده است. همچنین هر طرح دارای مجری مشخصی است که به‌صورت مستمر در منطقه حضور دارد و روند اجرای برنامه‌ای حفاظت و احیای گونه‌ها را پیگیری می‌کند. 

افزایش مناطق حفاظت‌ شده

در ادامه این نشست خبری، انصاری اظهار کرد: در جنگ ۱۲ روزه ۹‌هزار هکتار از عرصه‌های تحت مدیریت سازمان محیط‌زیست آسیب دید و در جنگ تحمیلی رمضان هم ساختار‌های محیط‌زیست در ۱۳ استان دچار خسارت شد که در حال مستندسازی این خسارات برای ارائه به مجامع بین‌المللی هستیم. 

او با اشاره به اقدامات انجام‌شده در یک سال گذشته گفت: مناطق حفاظت‌شده تحت مدیریت این سازمان دراین مدت به ۳۳۰ منطقه افزایش یافته است. 

او افزود: در خصوص آلودگی هوا نیز اقدامات خوبی انجام شده که از آن جمله می‌توان به تامین ۴۲۱ میلیون لیتر مازوت کم‌گوگرد برای نیروگاه‌ها برای اولین‌بار و خاموش‌کردن ۱۲ مشعل و متوقف‌شدن فلر‌سوزی اشاره کرد. 

انصاری گفت: همچنین برای ۱۸ تالاب کشور سند اخذ شده است که این‌مساله روند حفاظت از تالاب‌ها را بسیار بهتر می‌کند. 

او افزود: در حال حاضر حدود ۵۰ درصد منابع طرح ملی حفاظت از تنوع زیستی کشور در زیستگاه‌های یوز آسیایی هزینه می‌شود که نشان‌دهنده اهمیت این‌گونه ارزشمند برای سازمان حفاظت محیط‌زیست است. 

انصاری اظهار کرد: تقویت جمعیت طعمه‌های یوز، بهبود منابع آبی زیستگاه‌ها و به‌کارگیری بیش از ۳۰ نیروی حفاظتی جدید از مهم‌ترین اقدامات انجام‌شده در قالب طرح حفاظت از یوز آسیایی بوده است. 

رئیس سازمان حفاظت محیط‌زیست با اشاره به ایمن‌سازی کریدور‌های عبور یوز گفت: اجرای طرح فنس‌کشی در محدوده‌های عبور یوزپلنگ با جدیت دنبال شده و سازمان حفاظت محیط‌زیست تمامی تعهدات خود را در این زمینه به‌طور کامل انجام داده است. 

او همچنین از ایجاد یکی از مجهزترین مراکز تکثیر در اسارت یوزپلنگ در کشور خبر داد و افزود: برنامه‌ریزی برای ایجاد ذخیره‌گاه نیمه‌طبیعی یوزپلنگ نیز در دستور کار قرار دارد. 

انصاری افزایش تعداد یوز‌های شناسایی‌شده را یکی از مهم‌ترین شاخص‌های موفقیت برنامه‌های حفاظتی دانست و تصریح کرد: در آغاز اجرای پروژه حفاظت از یوز، تنها ۱۷ قلاده شناسایی شده بود، اما اکنون اطلاعات هویتی و پایشی ۲۷ یوزپلنگ در اختیار سازمان قرار دارد و این تعداد شناسنامه‌دار هستند و وضعیت‌شان به‌صورت مستمر رصد می‌شود.

طرح ایران و عمان برای ارائه خدمات در تنگه هرمز 

انصاری از تدوین سازوکار جدیدی میان ایران و عمان برای ارائه خدمات دریایی، ایمنی و زیست‌محیطی به کشتی‌های عبوری از تنگه هرمز خبر داد؛ طرحی که در چارچوب حقوق بین‌الملل و با توجه به حاکمیت دو کشور بر این آبراه راهبردی طراحی شده است. 

او افزود: در نشست بررسی ابعاد حقوقی و اجرایی این طرح، اعلام شد یکی از محور‌های اصلی سازوکار جدید، ارائه خدمات مرتبط با حفاظت از محیط زیست دریایی، راهنمایی ناوبری، عملیات جست‌و‌جو و نجات و مدیریت آلودگی‌های دریایی است. به‌گفته مسئولان، این خدمات با همکاری ایران و عمان به کشتی‌های عبوری از تنگه هرمز ارائه خواهد شد. 

معاون رئیس‌جمهور افزود: در این نشست تاکید شد تنگه هرمز به‌طور کامل در محدوده آب‌های تحت حاکمیت و نظارت ایران و عمان قرار دارد و دو کشور براساس قواعد حقوق بین‌الملل از اختیارات لازم برای مدیریت و ارائه خدمات در این آبراه برخوردار هستند. 

او با تشریح وضعیت حقوقی تنگه هرمز گفت: در باریک‌ترین نقطه، عرض تنگه هرمز حدود ۲۱ مایل دریایی است و با توجه به تقسیمات حقوق دریاها، تمام این محدوده در دریای سرزمینی یا منطقه نظارت ایران و عمان قرار می‌گیرد. 

او با رد برخی ادعا‌ها درباره حاکم بودن نظام عبور ترانزیتی در تنگه هرمز، تصریح کرد: براساس کنوانسیون‌های موجود حقوق بین‌الملل دریاها، رژیم حقوقی حاکم بر این منطقه «عبور بی‌ضرر» است و فعالیت‌هایی نظیر ایجاد آلودگی زیست‌محیطی، عملیات نظامی، صید و ماهیگیری یا سایر اقداماتی که ناقض این اصل باشد، می‌تواند مشمول محدودیت‌ها و مسئولیت‌های حقوقی شود. 

انصاری افزود: در صورت وقوع خسارت‌های زیست‌محیطی یا ایجاد آلودگی، کشور‌های ساحلی حق دارند علاوه بر مطالبه جبران خسارت، هزینه خدماتی را که برای تامین ایمنی دریانوردی، حفاظت محیط زیست و پشتیبانی از کشتی‌های عبوری ارائه می‌کنند، دریافت کنند. 

به‌گفته او، سازوکار اجرایی این نظام جدید با همکاری ایران و عمان تنظیم خواهد شد و تمامی اقدامات پیش‌بینی‌شده در چارچوب قواعد و مقررات شناخته‌شده حقوق بین‌الملل دریا‌ها قرار دارد. 

نمی‌توان گفت دریاچه ارومیه کاملا احیا شده

انصاری درباره آخرین وضعیت دریاچه ارومیه گفت: تا ۱۴ خردادماه سال جاری، تراز آب دریاچه به ۱۲۷۱.۱۳ متر رسیده، وسعت پهنه آبی آن به حدود ۳ هزار و ۱۶۰ کیلومتر مربع افزایش یافته و حجم آب موجود نیز از ۴.۲ میلیارد مترمکعب فراتر رفته است. 

او تاکید کرد: با وجود بهبود شرایط، هنوز نمی‌توان گفت دریاچه ارومیه به‌طور کامل احیا شده است، افزایش حجم آب دریاچه فرصت ارزشمندی در اختیار مدیران و تصمیم‌گیران قرار داده تا برنامه‌های مصوب احیای دریاچه را با سرعت بیشتری اجرا کنند. 

او افزود: در کنار بارش‌های مناسب، اجرای برخی اقدامات مدیریتی نیز در بهبود وضعیت دریاچه مؤثر بوده است. لایروبی مسیر‌های منتهی به دریاچه، مدیریت رهاسازی آب از سد‌های حوزه آبریز و کنترل برداشت‌های غیرمجاز از رودخانه‌ها از جمله اقداماتی بود که نقش مهمی در افزایش ورودی آب به دریاچه ایفا کرد. 

رئیس سازمان حفاظت محیط زیست خاطرنشان کرد: در مقاطعی میزان ورود آب به دریاچه ارومیه به حدود ۴۰۰ مترمکعب بر ثانیه رسید و هم‌اکنون نیز با وجود آغاز فصل کشاورزی، ورودی‌های مناسبی به دریاچه وجود دارد. 

او با اشاره به فاصله دریاچه ارومیه تا شرایط مطلوب اکولوژیک گفت: دریاچه همچنان حدود ۲ متر و ۹۰ سانتی‌متر با تراز اکولوژیک خود فاصله دارد و به همین دلیل باید برنامه‌های مصوب ستاد احیای دریاچه، به‌ویژه در حوزه مدیریت مصرف آب و اصلاح الگوی کشاورزی، با جدیت بیشتری دنبال شود. 

او ابراز امیدواری کرد با تداوم بارش‌ها در پاییز و زمستان پیش‌رو و اجرای کامل برنامه‌های احیایی، روند افزایش تراز دریاچه ادامه یافته و شرایط پایدارتری برای این زیست‌بوم ارزشمند فراهم شود.

تاکید بر مدیریت منابع آب

رئیس سازمان حفاظت محیط زیست از تداوم اقدامات برای مدیریت منابع آب و تامین حقابه دریاچه ارومیه خبر داد و بر لزوم کنترل برداشت‌ها و انسداد برداشت‌های غیرمجاز در مسیر‌های ورودی تاکید کرد. 

به‌گفته او، در حال حاضر موضوع مدیریت منابع آب و جلوگیری از ایجاد برداشت‌های متعدد در مسیر‌های منتهی به دریاچه ارومیه با همکاری استانداری آذربایجان غربی در حال پیگیری است تا شرایط تامین حقابه این دریاچه بهبود یابد. 

او گفت: سازمان حفاظت محیط زیست علاوه بر اقدامات داخلی، برنامه‌های بین‌المللی مرتبط با دریاچه ارومیه و سه تالاب مهم کشور را نیز دنبال می‌کند. همکاری با برنامه‌های بین‌المللی از جمله برنامه توسعه سازمان ملل متحد (UNDP) هم در دستور کار قرار دارد و یکی از محور‌های اصلی این همکاری‌ها، آموزش و توانمندسازی جوامع محلی و مشارکت آنها در حفاظت از تالاب‌ها عنوان شده است. 

انصاری ادامه داد: مشارکت جوامع محلی می‌تواند نقش مؤثری در تامین غیرمستقیم حقابه تالاب‌ها و بهبود وضعیت اکوسیستم‌های آبی کشور ایفا کند. 

اصلاح قانون حمل سلاح محیط‌بانان

انصاری درباره آخرین وضعیت اصلاح قانون حمل سلاح محیط‌بانان اظهار کرد: این موضوع در ماه‌های گذشته با جدیت از سوی سازمان حفاظت محیط زیست پیگیری شد و اصلاحیه مربوطه در کمیسیون‌های تخصصی مجلس شورای اسلامی به تصویب رسیده است. 

او افزود: این لایحه در کمیسیون‌های تخصصی تصویب شده و اکنون آماده طرح در صحن علنی مجلس است و موارد مورد نظر سازمان از جمله افزایش حمایت‌های قانونی از محیط‌بانان و مسائل مرتبط با به‌کارگیری سلاح در متن اصلاحیه لحاظ شده است. 

رئیس سازمان حفاظت محیط زیست ابراز امیدواری کرد که این طرح با همین مفاد در صحن مجلس نیز به تصویب برسد و بتواند بخشی از مشکلات و دغدغه‌های محیط‌بانان را برطرف کند. 

میزان انتشار گاز گلخانه‌ای در زمان جنگ

رئیس سازمان حفاظت محیط زیست با تشریح برآورد‌های اولیه از خسارات زیست‌محیطی جنگ اظهار کرد: مجموع انتشار ناشی از سوخت‌های مایع و حوادث مرتبط با جنگ حدود یک میلیون و ۴۶۰ هزار تن دی‌اکسید کربن معادل برآورد شده است. 

او افزود: بخش قابل توجهی از این میزان به فلرینگ اضطراری در پالایشگاه‌های عسلویه مربوط می‌شود که به تنهایی حدود ۴۷۷ هزار تن دی‌اکسید کربن تولید کرده است. 

انصاری تصریح کرد: مجموع انتشار گاز‌های گلخانه‌ای ناشی از این حوادث حدود ۱۵/۰ درصد از کل انتشار سالانه گاز‌های گلخانه‌ای کشور را تشکیل می‌دهد.